Waarom we steeds weer in de Dramadriehoek belanden (en hoe je eruit komt)
We kennen het allemaal: die ene discussie die opeens escaleert. Een samenwerking die vastloopt. Een relatie waarin je je kleiner of zwaarder voelt dan je werkelijk bent.
Vaak is dit geen toeval, het is een teken dat je met elkaar in de Dramadriehoek bent beland.
De Dramadriehoek, ontwikkeld door Stephen Karpman, beschrijft drie onbewuste rollen waarin mensen terechtkomen wanneer emoties oplopen:
- Slachtoffer (“Waarom gebeurt dit mij altijd?”)
- Redder (“Laat mij het wel fixen…”)
- Aanklager (“Jouw schuld dat dit misgaat.”)
Het is herkenbaar, menselijk én… behoorlijk destructief.
En toch: met de juiste inzichten kun je deze dynamiek moeiteloos doorbreken, in je relaties, team én leiderschap.
De drie rollen van de Dramadriehoek
1. Het Slachtoffer
Voelt zich machteloos, overweldigd, afhankelijk.
Valkuil: verantwoordelijkheid uit handen geven.
Wat eronder ligt: een diep verlangen naar gezien, gesteund en serieus genomen worden.
2. De Redder
Probeert te helpen, op te lossen, te verzachten.
Valkuil: overnemen wat niet van jou is, waardoor de ander klein blijft.
Wat eronder ligt: behoefte aan waardering, betekenis, liefde.
3. De Aanklager
Kritisch, controlerend, veroordelend.
Valkuil: grenzen stellen via verwijt.
Wat eronder ligt: een verlangen naar orde, veiligheid, duidelijkheid.
Het interessante? Iedereen schuift tussen deze rollen heen en weer, soms in één gesprek.
Hoe breek je de Dramadriehoek?
De uitweg begint bij één ding: bewustzijn.
Zodra je weet welke rol je inneemt, kun je overstappen naar de gezonde variant binnen de Empowerment Triangle:
- Van Slachtoffer → naar Creator (ik heb invloed)
- Van Redder → naar Coach (ik vertrouw jouw kracht)
- Van Aanklager → naar Challenger (ik geef heldere grenzen zonder oordeel)
1. Herken je triggerrol
Welke rol voelt voor jou het meest vertrouwd?
Wanneer word je getriggerd?
Wie speelt welke rol in jouw relaties of team?
2. Adem. Vertragen is doorbreken.
De Dramadriehoek is een stressreactie.
Even pauzeren, ademen, zakken in je lichaam en yes, je krijgt weer keuzevrijheid.
3. Stel een volwassen vraag
Voorbeelden:
- “Wat heb jij nu nodig?”
- “Wat is eigenlijk jouw verantwoordelijkheid en wat is die van mij?”
- “Wil je dat ik luister, meedenk of laten?”
4. Stop met redden, fixen of beschuldigen
Geef terug wat niet van jou is. Neem terug wat wél van jou is.
Dat is volwassen leiderschap, in je relatie, thuis én op werk.
Waarom dit zo belangrijk is in leiderschap
In tijden van snelheid, complexiteit en druk belanden teams sneller dan ooit in reactieve patronen.
Leiders die de Dramadriehoek herkennen en doorbreken, creëren:
- meer psychologische veiligheid
- meer eigenaarschap
- heldere communicatie
- volwassen samenwerking
- minder drama (ja, echt)
Dit is waar Real Leadership begint: bij innerlijke verantwoordelijkheid.
Je hoeft niet perfect te zijn, wel bewust
De Dramadriehoek is menselijk. We vallen er allemaal weleens in.
En, zodra jij ziet wat je doet en waarom, verschuift de dynamiek direct.
Leiders die zichzelf kunnen reguleren, kunnen de wereld reguleren.
En dat maakt jou en jouw relaties, team of bedrijf zoveel krachtiger.